فرهنگ ؛ مرز شادی و استبداد | فانوس

-


فرهنگ ؛ مرز شادی و استبداد
افلاطون تا قرن 18 تنها نظریه ی مربوط به شادی و خندیدن را ارائه کرده بود . شاید برای توصیف آنچه مورد بحث است بتوان از آن وام گرفت تا به بحث شادی در جامعه شناسی اوقات فراقت برسیم و بقیه زوایای آن را بشکافیم . وی معتقد بود « چیزی که هنگام خندیدن باعث لذت می شود احساس برتری ماست نسبت به دیگران یا به خویشتن های قبلی خودمان » . پس با این حساب می توان خندیدن جمعی یا کارناوال های شادی را نوعی اعتراض به خود سابق یا پیشینیان دانست .
چیزی که در مورد کارنااوال مشهود است این است که کارناوال به خودی خود تنها امری برای خندیدن جمعی نیست . کارناوال لزوما برای اجرایش به دنبال رویداد خاص ، تعطیلی یا مجوز نخواهد بود . در حقیقت کارناوال رخ می دهد تا رفتاری خلاف رفتار مرسوم و زندگی روزمره را نشان دهد و به همین دللیل در بعضی موارد به بهانه ای برای اعتراض تبدیل شده و شادی ؛ که با خنده ی جمعی پدید می آید را تبدیل به پیامدی اعتراضی می کند .
شاید در مواردی بتوان این عمل را ناشی از تناقضات فرهنگی بوجود آمده دانست . 



همانطور که کریستوفر ریشه ی تعاریف مربوط به خوشبختی وشادمانی را عوامل فرهنگی می داند . اگر فرهنگ را بر دو نوعِ فرد گرا و جمع گرا بدانیم می توان نتیجه گرفت ؛ مردم در فرهنگ فردگرا بیشتر وقایع را به خودشان نسبت می دهند . و به همین خاطر با دستیابی و دنبال کردن علایق و آرمانهای شخصی خود ، به شادکامی بیشتر مایل می شوند . این نظریه شاید در نگاه اول جالب به نظر بیاید ولی اگر به آن روی سکه بنگریم ؛ خواهیم یافت که در جوامع فرد گرا به همین علت ؛ نسبت خودکشی و طلاق بسیار بالاست . در نتیجه بر طبق این نظریه در فرهنگ جمع گرا ؛ آرمان ها کوچکتر و شادمانی کمتر است و در عوض به همان نسبت افسردگی نیز کمتر خواهد بود .
حال به نظر نگارنده ، بر فرض صحت نظریه ی فوق اگر این چهارچوب را در مورد جامعه ی خودمان در نظر بگیریم، شاهد این خواهیم بود ؛ که جامعه ی ما به گواه تاریخ ابتدا جمع گرا بوده و با گذشت رمان و تحولات بوجود آمده نظیر ؛ رواج بروکراسی و به ظاهر پیشرفته شدن و الگو برداری غلط از کشورهای غربی باعث شد ناخودآگاه جامعه به سمت فرد گرایی کشیده شود تا با حفظ برخی از اصول ، همزمان برخی اصول دیگر را ، یا حذف و یا دستخوش اصلاحات کند . در پی همین تغییرات بخش زیادی از جامعه قربانی این تغییر فرهنگی شدند و در نتیجه آسیب های زیادی را متحمل شدند .
این فرهنگ که در اکثر مواقع تبدیل به فرهنگ غالب شده بود در سالهای اخیر با واکنش نسل های جدید رو برو شد تا برای  نشان دادن روحیه ی جمع گرایی خود به راه اندازی کارناوال ها و در برخی مواقع به هنجارشکنی هایی دست بزنند تا به نوعی تفاوت خود را با فردگراها یا جمع گرایان سنتی نشان دهند . 
دکتر صفاری نیا که از نظر پزشکی این مسئله را تحلیل کرده است از وجود مرکزی در مغز می گوید که مخصوص اعمال غیر ارادی و مخصوص افکار و تفکرات منفی ست  . در مقابل مرکزی ارادی در مغز ما وجود دارد که افکار مثبت را به یاد می آورد و در هنگام شادی این دو مرکز در کنار هم قرار میگیرند و وقتی شرایط شادی محیا نیست ؛ مرکز غیر ارادی مسلط تر میشود و انسان احساس ناراحتی میکند و این امر موجب نارضایتی انسان از زندگی میشود و حتی ممکن است این نارضایتی گریبان گیر : خانواده ، دوستان و یا حتی در بعد وسیع تر ، حکومت گردد . به همین دلیل است که می توان به نقش مهم حاکمان برای ایجاد محیطی شاد و فراهم آوردن زمینه ی شادی برای مردم می شود اشاره کرد و این امر باعث می شود خود به خود ، کارناوال های غیر حکومتی که بصورت قارچ گونه رشد می کنند ؛ مقابله کرد .
به قول باختین :
 « فقط فرهنگ های جزمی و استبدادی هستند که به طور یک جانبه جدی هستند و خشونت و خنده را نمی شناسند .»

انتشار یافته در نشریه دانشجویی فانوس

Comments

Post a Comment

از مشارکت شما متشکرم !

Popular posts from this blog

این آخوندهای امروزی

-
Image
گزارشی از روحانیون منبری که مردم بیشتر از بقیه دوستشان دارند: این آخوندهای امروزی احسان نادرپور - روزان : «حاج آقا منبرش رونق داره». «فلانی نفسش حقه». «وقتی میره رو منبر همه جوونا واسش صف می‌کشن». این‌ها همه اصطلاحاتی‌ست که نصیب کمتر شخصیت روحانی می‌شود. بعضی از روحانی‌ها خیلی زود معروف می‌شوند. با منبرهایی که شوخی و جوک و اصطلاحات روزمره چاشنی آن است. اول جوان‌ها پامنبری ثابت آن‌ها می‌شوند و بعد کم کم فیلم سخنرانی‌هایشان سر از یوتیوب و فیس‌بوک جاهای این چنینی درمی‌آورد. آخوندهای باحال و دوست داشتنی خیلی زود از محله و مسجد خودشان به چهره‌ای ملی تبدیل می‌شوند. بنر حضورشان در مراسم‌های مختلف این‌ور و آن ور کشور خودنمایی می‌کند گاهی مشهد، گاهی قم؛ گاهی بابل، گاهی کرمان و روزهای لوکسِ مذهبی هم تهرانی‌ها منبرشان را رزرو می‌کنند. آنها سعی می‌کنند با آنچه جوان‌ها سر و کار دارند آشنا شوند و سر از کار جوان‌ها در بیاورند. در مسجد با جوان‌تر ها صمیمی می‌شوند و بعد منبرهایشان با آنها گپ می‌زنند. به واسطه‌ی سن پایین این روحانی‌ها خیلی از مسایلی که قدیمی‌تر ها از جوانان درک نمی‌کنند را م...
خواندن ادامه ی مطلب »»

واحد هفت - کودتاگرانِ امروز

-
Image
کودتاگرانِ امروز احسان نادرپور در تحریریه‌‌ی ما صندلی نقش اساسی بازی می‌کند. نزدیک به 90 درصد صندلی های تحریریه به میمنت نشستن فرهاد عشوندی بر رویشان قابلیت اصلی خود را از دست داده‌اند. اولش که روی صندلی می‌نشینی اتفاق خاصی نمی‌افتد اما بعد از چند ثانیه یک‌هو نیم متر پرتاب می شود به سمت پایین. بعدش هم که به آن تکیه می‌دهی همه چیز روبه‌را است اما بعد از چند ثانیه او هم پشتت را خالی می‌کند و به عقب پرت می‌شوی. لامصب ها از اول نمی‌گویند چه کاره‌اند... تکیه کنیم به شما؟ دل‌مان بهتان گرم شود؟ می‌زارن جایت محکم شود بعد حالت را می‌گیرند. اساسا خاصیت صندلی‌ها در اینجا همین است. خیلی بی‌وفا و نامروت طور هستند. اما اینجا دو صندلی هستند که صاحبانش مشخص است. کسی نه میتواند و نه حق دارد روی آن بنشیند. از آن صندلی های گرم و نرمی که پشتی‌اش نیم متر از قد آدم هم بالاتر می‌زند. این دو صندلی متعلق به سیامک رحمانی و هیوا یوسفی ست. از خدا که پنهان نیست از شما چه پنهان بعضی وقت‌ها که دفتر نیستند می‌روم و چند ثانیه‌ای روی صندلی‌شان جلوس می‌کنم تا بفهمم حال خوش سیری چند. هیوا یوسفی آخر هفته ...
خواندن ادامه ی مطلب »»

۸۸ خاطره ی غیر سیاسی از سال ۸۸ :

-
Image
۸۸ خاطره ی غیر سیاسی از سال ۸۸ : سال ۱۳۸۸ یکی از سالهای پرخبری بود که برای نسل جدید تجربه هایی به همراه داشت ، حال برای یادآوری این خاطره ها  نگاهی گذرا به آن میاندازیم : ۱-      نرسیده به بهار ۸۸ و تقریبا تقاطع اواخر ۸۷ خاتمی بدون خداحافظی رفت و خیلی ها از دستش ناراحت شدن و گفتن رفیق نیمه راهی ۲-       عده ای جوان ، بلا تکلیف ماندند که حالا این موسوی که قراره از طرف ما حمایت بشه کی هست؟ ۳-      اصلا با هوای بهار حال نکردیم خیلی گرم بود ۴-      قالیباف هم می خواست بیاد ۵-      قالیباف گفت نمیام ۶-      حسن روحانی می خواست بیاد ۷-      حسن روحانی هم نیومد ۸-      اصولگرایان منتقد البته لحظه ی آخر محسن رضایی را انتخاب کردند ( کارشناسان معتقدند این امر دقیقه ی ۳+۹۰ اتفاق افتاد ) ۹-      موسوی از سوی احزاب با اقبال عمومی مواجه شد ۱۰-...
خواندن ادامه ی مطلب »»