ظریفِ طالبان در تهران

طیب آغا چه نقشی در طالبان دارد؟

ظریفِ طالبان در تهران

گروه سیاسی - احسان نادرپور: خبرگزاریِ تسنیم در هفته ای که گذشت دوبار خط شکن بود. در آخرین روز بازی‌های لیگ برتر همه علت شادی مردم تبریز برای نایب قهرمانی! را فهمیده بودند، اما نکته اینجا بود که کسی نمی‌دانست مانور دادن به روی این خبر جزو خط قرمز محسوب می‌شود یا نه. سرانجام خبر منتشر شد و تسنیم اولین سایتی بود که پرده از حقیقت برداشت: «به تبریزی‌ها گفتند قهرمانید!» بعد از آن بود که همه مطلع شدند که خط قرمز امنیتی برای انتشار خبر وجود ندارد. بعد از چند روز و درست زمانی که همه آماده می‌شدند خود را برای شبِ هفتم «8دقیقه چرک فوتبال ایران» آماده کنند؛ خبری منتشر کرد که خیلی زود در سایت‌های ایران و جهان پر شد. تسنیم باز هم خط شکن می‌شود و خبر از حضور مقامات سیاسی طالبان در تهران می‌دهد. البته تسنیم تنها به حضور آنها اشاره نمی‌کند و میگوید که این گروه با رهبری طیب آغا چند دیداری هم با مقامات امنیتی داشته‌اند و در رابطه با وقایع منطقه و جهان اسلام گفتگو کرده‌اند.

خبری که اول نوبخت از آن اظهار بی اطلاعی کرد و گفت:«از این موضوع بی‌خبرم، این موضوع با عقل جور در نمی‌آید و به هر ترتیب این موضوع را تائید نمی‌کنم» مرضیه افخم سخنگوی وزارت امور خارجه نیز به ظاهر مانند نوبخت از همه جا بی خبر بود: «در جریان سفر هیات طالبان به ایران نیستیم و باید پیگیری شود که منابعی که خبر را منتشر کرده‌اند، با چه اطلاعاتی و مسئولیتی این خبر را منتشر کرده‌اند.»

البته کسی خبر از منابع تسنیم ندارد ولی روز گذشته منابع پاکستانی هم این خبر را تایید کردند. ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان اولین شخصیتی بود که این سفر را در توییترش تایید کرد: « هیاتی از دفتر سیاسی این گروه به رهبری طیب آغا از ایران دیدار و با مقامات ایرانی درباره مسایل افغانستان، منطقه و جهان اسلام تبادل نظر کرده است.»

پس از آن وبسایت طالبان هم برای این سفر بیانیه‌ای منتشر کرد و در آن نوشت: « اخیرا یک هیئت بلندپایه امارت اسلامی به ریاست محترم محمدطیب آغا سفری به کشور همسایه ایران داشت. هیئت امارت اسلامی در این سفر درباره اوضاع فعلی افغانستان، منطقه و جهان اسلام و همچنین در باره وضعیت مهاجرین مقیم ایران با مقامات ایرانی گفت‌وگو کرده است. این سفر جزء سفرهای عادی است که هیئت امارت اسلامی هر از گاهی باهدف بررسی مسایل و برقراری، گسترش و تحکیم روابط دوجانبه به کشورهای مختلف انجام می‌دهد. هیئت امارت اسلامی پیش از این به ژاپن، فرانسه و چین هم سفر کرده است و در آینده نیز این روند ادامه خواهد داشت.»

اینکه طالبانی‌ها در این سفر با چه کسانی دیدار کرده‌اند و دقیقا چه دیالوگی بین آن‌ها رد و بدل شده است هنوز مشخص نیست. اما، اگر نیم نگاهی به کارنامه‌ی محمد طیب آغا بیاندازیم اندکی پیش بینی ها ساده تر شود.

طیب آغا چه کاره است؟

محمد طیب آغا. او مسئول دفتر سیاسی طالبان در دوحه قطر و معاون مطبوعاتی و مترجم ملاعمر رییس طالبان است. جزو معدود کسانی که می‌تواند بدون واسطه و دردسر به کراچی برود و با ملاعمر دیدار کند. 35 ساله است و در قندهار به دنیا آمده. به 5 زبان زنده‌ی دنیا تسلط دارد. تسلط بر زبان‌های پشتو، فارسی، انگلیسی، عربی و اردو به او این موقعیت را داده تا هرجا صحبت از گفتگو می‌شود؛ طالبان، طیب آغا را به میدان مذاکره می‌فرستد. پس شاید بی راه نباشد اگر او را شاهراه ارتباطی دنیا با طالبان دانست.

در سال 2011 همین شایعه در امریکا پیچید. در آن سال برخی رسانه ها  جسته گریخته خبر از دیدار مقامات امریکایی با اعضای طالبان می‌دادند. سرانجام آن خبرها تایید شد. ایالات متحده تایید کرد که در آلمان و دوحه با فردی از طالبان گفتگوی رو در رو داشته است و آن فرد کسی نبود جز محمد طیب آغا. فردی باهوش و سیاستمدار که وظیفه‌ی تدوین اهداف سیاسی و طالبان و ارتباط این گروه با دنیا را در اختیار دارد. آلمانی‌ها اولین گروه اروپایی بودند که با او مذاکره کردند و پس از مدتی او را به امریکایی ها نیز معرفی کردند. در طی آن مذاکرات امریکا و طالبان دست به تبادل اسرایشان زدند و طالبان توانست یک دفتر سیاسی در دوحه قطر احداث کند. دفتر سیاسی گروه طالبان، سال ٢٠١٣ برای گفت‌وگو با دولت افغانستان در قطر باز شد و زمانی که  پرچم طالبان بر بالای آن خودنمایی کرد، «حامد کرزی» رئیس‌جمهوری افغانستان خیلی سریع به آن واکنش نشان داد و باعث تعطیل شدن آن دفتر شد که سرانجام پس از مذاکرات دو طرفه بازگشایی شد. همین باعث شد که او تبدیل به مذاکره کننده‌ی ارشد طالبان و به نوعی ویترین بیرونی این گروه تروریستی شود. چین، استرالیا، آلمان، ژاپن کشورهایی ست که خبر حضور او و گروهش در آنجا منتشر شده.

اما آن‌چیزی که به طالبان اجازه داده که به طیب آغا اعتماد کند تنها توانایی های او نبود. برادر بزرگ او جزو بزرگترین رهبران مجاهد افغانستان در جنگ با شوروی بود که طالبان به شخصیت او خیلی احترام می‌گذاشت. البته آن‌ها یک خانواده‌ی بزرگ هستند و همگی برخی اوقات درگیر مسایل طالبان می‌شوند. دو برادر دیگر طیب هم سال گذشته در پاکستان دستگیر شدند. یکی از این برادران «یونس آغا» نام دارد که در زمان رژیم طالبان معاون والی خوست بود. البته مدت دستگیری آنها بیشتر از 5 ماه طول نکشید و دولت پاکستان خیلی زود تصمیم گرفت آن‌ها را به خانه‌شان برگرداند.

اعتماد ملاعمر به برادر طیب باعث شد او نزدیک به وی شود. پس از حملات هوایی و بمباران‌های امریکا طیب آغا همراه ملاعمر به سفر می‌رفت و همیشه با وی همراه بود. تا اینکه به قدری اعتماد رهبر کنونی طالبان نسبت به او افزایش یافت که تبدیل به منشی شخصی و نزدیک‌ترین فرد به او شد. پس از مذاکراتی که طیب با مقامات عربی داشت اعتماد ملاعمر نیز به او بیشتر شد و در مسایل سیاسی بیش از پیش از این فرد جوان کمک گرفت.

محمد طیب آغا از ایران رفت. کسی هنوز در رابطه با نیت دو طرف از این دیدار نمی‌داند. شاید این دیدار خط و نشانی باشد برای حمایت نصفه و نیمه افغانستان از عربستان و یا شاید هم دیداری برای میانجی‌گری ایران در این رابطه و یا هرچیز دیگر که نمی‌دانیم و نباید بدانیم. اما چیزی که همه می‌دانند این است که طالبان که مدتی مسئولیت اکثر فجایع دنیا را با افتخار به گردن می‌گرفت به قدری در دنیا منفور است که در ایران کسی حاضر نیست مسئولیت دیدنش را بر عهده بگیرد.